Het ongelijk van die professor - column

bron: Observant Online (25/11/25)

"En zo dendert de vicieuze cirkel door en loopt de achterstand op ten opzichte van collega's die wél alle tijd aan onderzoek besteden"

Ik ben trots om op een universiteit te werken waar Erkennen&Waarderen (E&W) zo gevierd wordt, en ben een gepassioneerd pleitbezorger. Dus nam ik twee weken geleden de geelblauwe limousine naar NEWS (Nationaal Expertisecentrum voor Wetenschap en Samenleving), waarin we de verdere implementatie van E&W bespraken. Eén van mijn inbrengen? Beloning lijkt nog altijd belangrijker dan erkenning.

Stel dat een startende academicus excellente onderzoeksresultaten behaalt maar óók tijd besteedt aan een nieuw onderwijsinitiatief, of een departement leidt. Helaas, dan zijn sommige grants onbereikbaar omdat haar promotie al te lang geleden is, of omdat zij minder gepubliceerd heeft dan haar concurrentie. Gevolg: ze kan daardoor geen staf aannemen die haar onderzoek versterkt, en valt bij de volgende subsidieronde opnieuw buiten de boot. En zo dendert de vicieuze cirkel door en loopt de achterstand op ten opzichte van collega's die wél alle tijd aan onderzoek besteden en daardoor de een na de andere PhD en postdoc binnenslepen. E&W ten spijt, wie zich in zijn vroege carrière inzet voor impact, onderwijs, of leiderschap, creëert ongewild een handicap die steeds groter wordt. En dus ken ik nog altijd profs die vaderlijk/moederlijk (m/v/x) hun junioren opvoeden om uitsluitend aan onderzoek te werken.

Dat is ook mijn ervaring. Toen ik op de Universiteit Maastricht begon moest er een nieuwe faculteit gebouwd worden en met enkel Nobelprijswinnende onderzoekers kom je er dan niet. Een hooggeplaatste professor fluisterde mij toe dat ik zo min mogelijk tijd aan mijn onderwijstaak moest besteden. "Dan zegt de universiteit dank je wel, maar voor je carrière levert het je niks op." De faculteit Science & Engineering staat inmiddels, met mij is het goed gekomen, en toont het ongelijk van die prof. Gelukkig.

En toch blijft het een hardnekkig misverstand dat alleen beloningen als functietitels en grants vertellen dat je loopbaan de goede kant op gaat. Onzin, want E&W gaat óók over toejuichen dat iedereen op de plek zit waar de héle groep beter van wordt, bijvoorbeeld door colleges over te nemen van de goalgetters in het lab.

Zullen we voortaan de hele groep, en niet één persoon, in het zonnetje zetten als er een mooie grant wordt binnengehaald, en meer Recognition dan enkel Rewards zien als maat van succes? Dát is de volgende stap voor een succesvol Erkennen&Waarderen.

Gideon Koekoek, universitair hoofddocent theoretische natuurkunde